خانه / منابع / مقاله / آسیب‌ها و چالش‌های فراروی آرمان تحول و اصلاح

آسیب‌ها و چالش‌های فراروی آرمان تحول و اصلاح

گذشت که هدف ما تحلیل نظام علمی آموزشی پرورش‌مآل بود و بدین جهت، می‌بایست ابتدا با مسائلی که این نظام آموزشی بدان‌ها پرداخته و پاسخ داده است بپردازیم. بدین منظور در یادداشت اول به تعریف این نظام، مسائلی که بدان‌ها پاسخ می‌دهد و ساختار کلی آن پرداختیم. در یادداشت دوم که تحت عنوان فرصت‌های فراروی نهاد حوزه و روحانیت بود، فرصت‌های فوق‌العاده‌ای که اکنون فراچنگ حوزه و روحانیت است را ذکر کردیم. اما در این یادداشت می‌خواهیم به آسیب‌ها و چالش‌های فراروی آرمان تحول و اصلاح اشاره کنیم.

آسیب‌ها و چالش‌های فراروی آرمان تحول و اصلاح

موارد زیر، از اهم تهدیدها و موانعی است که آرمان مترقی و تاریخ ساز تحول حوزه و اصلاح نهاد روحانیت با آن مواجه است:

  • فقدان تلقی و تعریف دقیق از آمان تحول و نبود تحلیل جامع و مشترک از مسائل و مشکلات کنونی حوزه
  •  افراط و تفریط طرفداران ناآگاه در زمینه‌ی طرح و تبیین مبادی و مسائل تحول.
  • فقدان نگرش نظام‌مند به آرمان تحول و راهکارها و روش‌های آن
  • (به فرض شکل‌گیری نظریه و نظام) فقدان راهبردهای علمی و تدابیر مشخص و موثر برای تحقق تحول و عدم استخدام ظرفیت‌های موجود برای پیشبرد آرمان.
  • وجود جریان‌های موازیِ «نوگرایان متجدد» و «سنتی‌مشربان متجمد» به عنوان رقیب و معرض گفتمان «تحول‌خواهی مجدِّد».مشکلات و اشکالات پیش‌گفته، پیامدهای خسارت‌بار و احیانا جبران ناپذیر گوناگونی برای آرمان تحول دارد، از جمله:
  • سرگشتگی تصمیم‌گیران ستادی حوزه‌ها و بلاتکلیفی مدیران و مجریان صفی در نواحی و مناطق مختلف.
  • فروکاهش ارمان تحول برخی افراد یا مبادی به پاره‌ای تصمیمات و اقدامات روبنایی و شکلی و احیانا ناصواب.
  • از میان رفتن شتابان سنت‌های اصیل و آزموده‌ی سلف صالح در زمینه‌های تربیت، مدیریت و معیشت که سرمایه‌های اصلی احیای هویت حوزه و ایجاد تحول در آن به شمار می‌روند.
  • جذب شدن برخی فضلای مستعد به دانشگاه‌ها و خروج ماهوی و احیاناً حتی صوری و ظاهری آنان از زیّ طلبگی.
  • در افتادن حوزه‌های علمیه به ورطه‌ی مهلک هویت باختگی و آفت دانشگاه‌شدگی بر اثر مسائل فوق.
  • عدم تلاش برای هم افزایی تجارب تحول‌گرا
  • طرد دستگاه‌های علیم موفق پیراحوزوی، آشکارشدگی فقر تحقیقاتی در حوزه

و سرانجام اینکه اگر به زودی تدبیر درخوری اندیشیده نشود، این اشکالات و مشکلات، فرجام تلخی را برای آرمان بنیادین تحول رقم خواهد زد و آن فرجام ناگوار چیزی جز فرصت سوزی تاریخی خسارتبار و از دست رفتن امکان تحقق تحول نخواهد بود.

در زمینه‌ی اصلاح نهاد روحانیت نیز اکنون با اشکالات و مشکلات عدیده‌ای مواجه هستیم، موارد زیر از جمله آنهاست:

  •  نظم و نسق نیافتن استفاده از عنوان‌ها و شئون روحانی، به رغم سازمان یابی نسبی امور روحانیت پس از پیروزی انقلاب اسلامی.
  • سوء رفتار برخی عناصر بی‌مبالات و بی‌صلاحیت در میان قشر روحانی و لطمه دیدن حیثیت و منزلت نهاد روحانیت.
  • سیاست زدگی جناج‌گرایانه برخی حوزویان
  • ظهور فقه ژرنالیستی متجددمآبانه و فاقد انضباط فقهی، در جهت توجیه ارزش‌ها و رفتارهای لیبرالیستی غربی.
  • آغاز موجی گسترده و سازمان یافته برای تخریب جایگاه حوزه‌ها و وجهه‌ی روحانیت در جامعه، خاصه در منظر نسل جوان.
  • نبود مرجع قانونی یا عرفی ناقذ برای برخورد جدی و حکیمانه با نابهنجاری‌های مورد اشاره.

نویسنده یادداشت

حمیدرضا صادقی (محقق، مدرس و پژوهشگر حوزه علوم اسلامی)
ارتباط با نویسنده: hmrsadeghi@gmail.com

مطلب پیشنهادی

روش تدریس فعال3

روش تدریس فعال ۳

در روش تدریس فعال قسمت دوم، اشاره‌ای اجمالی به مهم‌ترین روش‌های فعال تدریس شد. در این یادداشت هر کدام از این روش‌ها را به تفصیل بررسی خواهیم کرد. 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *